Menopoz ve perimenopoz dönemlerinde östrojen ve progesteron hormonlarının azalması; sıcak basmaları, gece terlemeleri, uykusuzluk ve vajinal kuruluk gibi yaşam kalitesini düşüren semptomlara yol açar. Geleneksel sentetik hormon tedavilerinin barındırdığı pıhtılaşma ve meme dokusu irritasyonu riskleri, modern tıpta yerini daha güvenli bir seçenek olan Biyoeşdeğer Hormon Replasman Tedavisine (BHRT) bırakmıştır. Op. Dr. Semra Çapar kliniğinde menopozal süreçler ve kişiye özel biyoeşdeğer hormon kalibrasyonları üstün tıbbi titizlikle yönetilmektedir.
Biyoeşdeğer hormonlar, bitkisel kaynaklardan laboratuvar ortamında sentezlenen ve insan vücudunun ürettiği orijinal hormonlarla moleküler yapısı $\%100$ aynı olan moleküllerdir. Vücut bu yapıları yabancı bir ilaç olarak algılamadığı için hücresel düzeyde tam bir uyum sağlanır. Tedavi protokolü planlanırken transvajinal ultrasonografi ile rahim iç zarı kalınlığı ölçülür, meme ultrasonu/mamografi ile meme dokusu taranır ve adetin 2. veya 3. günü bazal hormon paneli ölçülerek kişiye özel dozaj belirlenir. BHRT uygulamasında östrojenin cilde sürülen jeller veya yamalar şeklinde (transdermal) verilmesi karaciğeri yormadığı için pıhtı atma riskini sıfıra indirir. Rahmi olan kadınlarda östrojenin rahim duvarını kontrolsüz büyütüp rahim kanserine yol açmasını önlemek adına, tedaviye mutlaka rahim iç zarını koruyan biyoeşdeğer Mikronize Progesteron eklenerek tam onkolojik güvenlik sağlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
-
Biyoeşdeğer hormon replasman tedavisi (BHRT) sentetik hormon ilaçları gibi meme kanseri riskini artırır mı?
Büyük ölçekli bilimsel çalışmalara göre, sentetik progestinlerin aksine biyoeşdeğer "mikronize progesteron" molekülü meme dokusunu irrite etmez ve meme kanseri relative risk katsayısını artırmaz. Ancak yine de yıllık rutin mamografi kontrolleri şarttır.
-
Rahim ameliyatı ile rahmi tamamen alınmış (histerektomi geçirmiş) kadınlarda BHRT tedavisi nasıl planlanır?
Rahmi olmayan kadınlarda rahim kanseri gelişme riski sıfırlandığı için, rahim duvarını korumak amacıyla verilen progesteron hormonuna ihtiyaç kalmaz. Bu hastalarımızda sadece eksilen östrojen hormonunu (jel veya yama olarak) yerine koymak tedavi için tamamen yeterlidir.
-
Menopoz döneminde BHRT tedavisini jinekolojik olarak kesinlikle kullanamayacak hasta grupları kimlerdir?
Geçmişinde dökümante edilmiş aktif meme kanseri veya rahim kanseri öyküsü olanlar, nedeni bilinmeyen aktif vajinal kanaması bulunanlar, ağır karaciğer yetmezliği, taze geçirilmiş kalp krizi ve aktif derin ven trombozu (pıhtılaşma hastalığı) olan kadınlarda BHRT counter-endikedir.
-
Biyoeşdeğer hormon jelleri ve kremleri cildin hangi bölgelerine, ne zaman uygulanmalıdır?
Östradiol içerikli biyoeşdeğer jeller, her gün aynı saatte temiz cilde; omuzlara, kollara veya uyluk iç yüzeyine nazikçe sürülür. Hormonun doğrudan meme dokusunu uyarmasını önlemek adına jeller kesinlikle meme bölgesine ve genital vulvaya sürülmemelidir.
-
Menopoza bağlı gelişen inatçı vajinal kuruluk ve acılı ilişki şikayeti sadece sistemik BHRT ile geçer mi?
Sistemik tedaviler faydalıdır ancak urogenital dokudaki senil atrofiyi (kuruluğu) çözmede en hızlı ve en güvenli yol, sistemik dolaşıma karışmayan, sadece lokal vajinal hücreleri besleyen biyoeşdeğer östriol içerikli lokal vajinal krem veya tablet uygulamalarıdır.
-
Biyoeşdeğer hormon replasman tedavisine menopoza girdikten kaç yıl sonra başlanabilir, yaş sınırı var mıdır?
BHRT için en güvenli pencere, menopozun ilk 10 yılı içindeki dönemdir (ideal olarak 50-59 yaş arası). Menopoza gireli 10 yıldan fazla olmuş veya 60 yaş sınırını aşmış kadınlarda damar sertliği (ateroskleroz) başladığı için hormon tedavisine sıfırdan başlanması önerilmez.
-
BHRT tedavisi alan bir kadının menopoz döneminde jinekolojik kontrolleri hangi sıklıkta tekrarlanmalıdır?
Tedaviye başlandıktan sonraki ilk 3. ve 6. aylarda hasta klinik bulgular ve kan testleri açısından izlenir. Doz optimizasyonu tamamlanıp süreç stabilize edildikten sonra yılda bir kez (12 ayda bir) rutin jinekolojik onkoloji ve meme check-up'ı yapılması yeterlidir.
-
BHRT tedavisine ek olarak yaşam tarzında ve beslenmede ne gibi modifikasyonlar jinekolojik başarıyı destekler?
Hormon tedavisinin başarıyı artırmak adına glisemik indeksi düşük Akdeniz tipi beslenme uygulanmalı, kemik kütlesini korumak adına haftada 3 gün direnç ve ağırlık egzersizleri yapılmalı, kahve ve alkol gibi sıcak basmalarını tetikleyen ajanlar kısıtlanmalıdır.
-
Biyoeşdeğer hormon hapları veya transdermal jeller kadınlarda menopozda kilo alımı yaparmı?
Hayır, aksine kilo kontrolünü kolaylaştırır. Menopozda östrojenin sıfırlanması metabolizma hızını yavaşlatır ve yağların özellikle göbek/karın çevresinde toplanmasına yol açar. BHRT vücut yağ dağılımını korur ve kas kütlesini destekleyerek kilo artışını frenler.
-
Majör jinekolojik derneklerin rehberlerine göre BHRT tedavisi en fazla kaç yıl boyunca sürdürülmelidir?
Hormon tedavisinin süresi için katı bir üst sınır yoktur; süreç tamamen kişiye özel yönetilir. Genellikle menopoz semptomlarının tamamen söndüğü 3 ila 5 yıllık aktif idame döneminin ardından, hekim gözetiminde dozlar kademeli olarak azaltılarak tedavi sonlandırılır.
Menopoz dönemi vazomotor semptomlarınızın yönetimi, yüksek hassasiyetli bazal endokrin hormon tahlillerimiz, transdermal biyoeşdeğer hormon (BHRT) optimizasyonlarımız ve jinekolojik onkoloji tarama check-up hizmetlerimiz hakkında detaylı tıbbi bilgi almak; Op. Dr. Semra Çapar’ın klinik tecrübesiyle sağlıklı menopoz takviminizi başlatmak için kliniğimizle hemen iletişime geçebilirsiniz.